Sáng ngày 18/4/2026, tại Hội trường A1, Trường Đại học Tây Bắc đã tổ chức thành công tọa đàm khoa học với chủ đề "Tên người, tên làng trong lịch sử văn hóa Việt Nam" do GS.TS. Nguyễn Xuân Kính — nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Văn hóa dân gian — trình bày. Buổi tọa đàm thu hút đông đảo giảng viên và sinh viên tham dự, để lại nhiều dấu ấn sâu sắc về học thuật lẫn cảm xúc.

Toàn cảnh Hội trường A1 với sự tham dự đông đảo của giảng viên và sinh viên Trường Đại học Tây Bắc

Không gian học thuật ấm áp giữa vùng Tây Bắc

Tọa đàm được tổ chức theo Kế hoạch số 547/KH-ĐHTB ngày 13/4/2026 của Trường Đại học Tây Bắc, nhằm tạo diễn đàn khoa học kết nối giảng viên và sinh viên với các nhà nghiên cứu hàng đầu của cả nước. Chương trình do Khoa Khoa học Xã hội điều phối với sự tham gia của đại diện lãnh đạo Nhà trường, đông đảo giảng viên và sinh viên cùng đại diện lãnh đạo xã Mường Chanh, tỉnh Sơn La.

Mở đầu buổi tọa đàm, TS. Đỗ Hồng Đức — đại diện lãnh đạo Nhà trường — đã phát biểu chào mừng, nhấn mạnh ý nghĩa của việc đưa các nhà khoa học đầu ngành đến gần hơn với môi trường học thuật địa phương, đặc biệt tại một vùng đất có bề dày văn hóa phong phú như Tây Bắc.

Hành trình khám phá ý nghĩa ẩn sau tên gọi

Trong phần thuyết trình kéo dài gần ba tiếng đồng hồ, GS.TS. Nguyễn Xuân Kính đã dẫn dắt người nghe qua một hành trình khám phá đầy thú vị — từ nguồn gốc hình thành hệ thống họ tên người Việt, qua những thăng trầm lịch sử của địa danh làng xã, đến những tầng ý nghĩa văn hóa ẩn chứa trong từng cái tên tưởng như quen thuộc hàng ngày.

Giáo sư chỉ ra rằng tên người Việt không đơn thuần là ký hiệu định danh, mà còn phản ánh quan niệm triết lý, tín ngưỡng, kỳ vọng của cha mẹ và kể cả bối cảnh chính trị – xã hội của từng thời kỳ. Tương tự, tên làng chính là lớp trầm tích văn hóa sâu dày nhất, ghi lại cả quá trình khai hoang lập địa, di dân, hội nhập và bản sắc cộng đồng của người Việt qua hàng nghìn năm lịch sử.

"Tên làng không chỉ là địa danh hành chính — đó là hồn cốt, là ký ức cộng đồng, là điều mà người Việt luôn khắc sâu trong tâm khảm." — GS.TS. Nguyễn Xuân Kính

GS.TS. Nguyễn Xuân Kính trong phần thuyết trình chuyên đề tại Hội trường A1, Trường Đại học Tây Bắc

Phần thảo luận sôi nổi — cầu nối giữa học thuật và thực tiễn

Sau phần thuyết trình, buổi tọa đàm tiếp tục với phần thảo luận sôi nổi, khi nhiều câu hỏi thú vị được đặt ra từ phía giảng viên và sinh viên. Từ những thắc mắc về tục kiêng tên húy, sự biến đổi của chữ "Thị" trong tên phụ nữ, đến những trăn trở về việc bảo tồn tên làng trong bối cảnh sáp nhập địa giới hành chính hiện nay — tất cả đều được Giáo sư giải đáp với sự uyên thâm và gần gũi đặc trưng của một người đã gắn bó suốt đời với văn hóa dân gian.

Đặc biệt, nhiều bạn sinh viên người dân tộc thiểu số đã mạnh dạn chia sẻ về trải nghiệm có hai hệ thống tên gọi — một tên tiếng dân tộc và một tên phổ thông — và đặt câu hỏi về ý nghĩa của việc gìn giữ tên gọi theo tiếng mẹ đẻ trong bối cảnh hội nhập. Câu trả lời của Giáo sư đã nhận được sự đồng cảm sâu sắc từ toàn thể cử tọa.

Không khí thảo luận cởi mở và chân thành giữa một nhà khoa học hàng đầu từ Hà Nội với thầy cô và sinh viên vùng Tây Bắc đã tạo nên một buổi tọa đàm vừa có chiều sâu học thuật, vừa đậm chất nhân văn — đúng như tinh thần "gắn kết giảng đường với thực tiễn cuộc sống" mà Nhà trường hướng đến.

GS.TS. Nguyễn Xuân Kính chụp ảnh lưu niệm cùng lãnh đạo Nhà trường và toàn thể đại biểu sau buổi tọa đàm

Dấu ấn để lại

Phát biểu bế mạc, Ban Tổ chức buổi tọa đàm bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến GS.TS. Nguyễn Xuân Kính vì đã không quản ngại đường xa, dành trọn tâm huyết chia sẻ cùng thầy cô và sinh viên Trường Đại học Tây Bắc. Buổi tọa đàm không chỉ cung cấp những kiến thức học thuật quý giá về văn hóa định danh của người Việt, mà còn truyền cảm hứng để các bạn sinh viên — đặc biệt những sinh viên đến từ các bản làng Tây Bắc — nhìn nhận lại chiều sâu văn hóa ẩn chứa ngay trong chính tên gọi của mình và của quê hương.

Tọa đàm khoa học "Tên người, tên làng trong lịch sử văn hóa Việt Nam" là một trong chuỗi hoạt động kết nối và phục vụ cộng đồng tại Trường Đại học Tây Bắc, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học và bồi đắp tình yêu văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ vùng Tây Bắc.